Soy Ağacı Nasıl Bulunur? E-Devlet Al Üst Soy Bilgisi Sorgulama | E-Devlet

Soy Ağacı Nasıl Bulunur? E-Devlet Al Üst Soy Bilgisi Sorgulama

Soy ağacını bulmak, nereden geldiğini bilmek, dedelerinin ve atalarının kimler olduğunu öğrenmek çoğu kişi tarafından merak edilir. Çoğumuz eskiye dair sadece dedelerimizin, anneanne veya babaannelerimizin anlattığı kadarını biliriz. Ancak kesin olarak karar verip de soy ağacınızı araştırmaya, bulmaya niyetlenirseniz işiniz biraz uzun. Geçmişten beri kültürümüzde nüfus kaydı tutma gibi bir gelenek tam anlamıyla yapılmadığı için, öğrenecekleriniz belirli bir dönemle sınırlı kalabilir ya da Osmanlı arşivlerinde şansınızı deneyebilirsiniz.

Soy Ağacı Nedir?

Soy ağacı bir aileye mensup olan bütün kişileri gösteren bir çeşit çizelgedir. Bunun için Arapça ağaç anlamına gelen şecere kelimesi de kullanılır. Çizelge bugünden geçmişe doğru kollara ayrılarak ilerlediği için ağaca benzetilir ve bu nedenle de soy ağacı ismini alır. Bununla ilgili yapılan çalışmalar kişinin hangi soydan geldiğini bilmesi, akrabalık bağı ile ilgili haklarını öğrenebilmesi ve şayet varsa bazı ödevleri yerine getirebilmesi açısından önemlidir.

Nüfus Müdürlüğü’ne Giderek Soy Ağacı Nasıl Çıkarılır?

Soy ağacı çıkartmak için yapılabilecek ilk şey nüfus müdürlüklerine gitmek ve hem anne hem de baba taraflı listeler çıkartmaktır. Bu, MERNİS sistemi ile günümüzde daha kolay hale gelmiştir. MERNİS projesi 2003 yılında hayata geçmiş ve çalışmaları 31 yıl sürmüş bir projedir ve bu proje ile Osmanlı Dönemi’nde yaşayan toplamda 55 milyon kişilik bir bilgi arşivi oluşturulmuştur. Buna ulaşmak için de bağlı bulunduğunuz nüfus müdürlüğüne gidip ”üst soy dökümü” isteyerek soy ağacınızı öğrenebiliyorsunuz. Ancak yalnızca belli bir döneme kadar. Ayrıca bazı şehirlerde kayıtların bulunduğu yerlerde geçmişte bir yangın veya benzeri bir afet nedeniyle kayıtlar yok olmuş olabiliyor. Bu gibi bir durumla karşılaşmak da şans meselesi.

Bu listeler çok eskiye kadar gitmese de 1923 ve sonrası soy ağacınıza ulaşmanız mümkün. Eğer daha eskiye gitmek istiyorsanız, aile üyelerinizden geçmişe dair öğrenebildiğiniz her bilgiyi not alıp, eğer varsa mahalli kayıtlara başvurabilirsiniz. Ailede imam, hattat gibi insanların olması veya nereden gelindiğinin bilinmesi işleri biraz daha kolaylaştırabilir. Aynı zamanda eski mektupların veya tapu ve benzeri belgelerin de yararı olacaktır. Daha fazlasını öğrenmek isterseniz Osmanlı Arşivlerine bakmanız gerekir. Ancak ülkemizde soy ağacı öğrenme çok zor ve meşakkatli bir iştir. Başarısız olma ihtimali de çok yüksektir.

E-Devlet Alt-Üst Soy Bilgisi Sorgulama

Soy ağacını çıkarmak istiyorsanız illa Nüfus Müdürlüğü’ne gitmenize gerek yok. Bunun için artık e-devlet sistemi yeni bir işlem ekleyerek daha pratik bir şekilde bu belgeye ulaşılmasını sağladı.

  1. Eğer e-devlet şifreniz yok ise öncelikle en yakın Ptt şubesine giderek 4 tl karşılığında e-devlet şifresini almanız gerekir.
  2. Daha sonra internet bağlantısının olduğu herhangi bir cihazdan e-devlet sistemi web sayfasına girin.
  3. Ardından sizden istenilen T.C kimlik numaranızı ve e-devlet şifrenizi uygun boşluklara yazın.
  4. Yeni açılacak olan sayfada hizmetler kısmında Nüfus ve Vatandaşlık İşleri hizmetine tıklayın.
  5. Ardından alt-üst soy bilgisi sorgulama seçeneğine tıklayın ve daha sonrasında da belgeyi oluştur butonuna tıklayarak soy ağacı belgenizi hazır hale getirin.

Ancak yeni çıkan bir uygulama olmasından dolayı sisteme yoğun bir ilgi var. Bu yüzden işleminizi anında gerçekleştiremiyorsanız ilerleyen zamanlarda gerçekleştirebileceğinizi unutmayın.

E-Devlet Soy Ağacı Bilgisi Sorgulama İşlemi için:https://www.turkiye.gov.tr/nvi-alt-ust-soy-bilgisi-sorgulama

Soy Ağacı Araştırma Nasıl Yapılır?

Soy ağacını araştırmak isteyenler, 1923’ten daha geriye gidildiğinde 1903 yılında yapılan ilk modern nüfus sayımına denk gelebilirler. Ancak bu bilgilerin çoğu Osmanlıca hazırlanan “Atik Nüfus Defterleri”nde mevcut. Nüfus sayımı bilgileri de İstanbul’daki ilçe nüfus müdürlüklerinde ve Ankara’daki Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nde yer alıyor. Eğer İstanbul ve Ankara’daki kayıtlara ve aile bilgilerinize ulaşabilirseniz, daha eski kayıtları da bulmak için devam etmek istediğiniz takdirde 1870 tarihli nüfus sayımı karşınıza çıkar. Bu sayıma dair bilgiler de gene İstanbul’daki nüfus il ve ilçe müdürlükleri ile Ankara’da bulunuyor.

Yani biraz uğraşarak 1870’li yıllara kadar inip aile bilgilerinize ulaşabilirsiniz. Ancak daha da geçmişe gitmek isterseniz buradan sonra bakacağınız yer sadece Osmanlı Arşivleri. Bunu yapabilmek için de iyi derecede Osmanlıca bilmeniz ya da bu konuda uzman birilerinden yardım istemeniz gerekir. Bu da bir hayli zor bir süreç.

Hristiyan ülkelerde yeni doğan bebekler kilisede törenle vaftiz edildikten sonra kilisenin defterine kayıt edilirmiş. Bu gelenek nesiller boyunca sürdürüldüğü için bu kayıtlar sayesinde Hristiyanların soy ağacı çıkartmaları oldukça kolay. Ancak kültürümüzde vaftiz kaydı benzeri bir gelenek olmadığı için başarıya ulaşma olasılığı çok düşük.

Osmanlı Arşivlerinin Araştırılması

Osmanlı Arşivlerine ulaştıktan sonra 1830’lara ait tahrir defterlerini bulabilirsiniz. Ancak bu defterler tam anlamıyla bir nüfus kaydı sayılmaz. Çünkü sadece asker ve vergi mükellefi olan kişileri belirlemek amacıyla tutulmuş defterlerdir. Bu nedenle de erkekler sayılmış kadınlar dahil edilmemiştir. Tahrir defterlerinde dedelerinizi bulabilmeniz için de ailenizin göç etmemiş olması ve soyadı olmadığı için atalarınızın lakabını da bilmeniz gerekir. 1830’lara dek gelebilirseniz bile bu zaten çok yol kat etmiş olduğunuz anlamına gelir.

Aileniz varlıklı bir aileyse, dedeniz savaşa katılmış ve rütbe almışsa ya da dini görevlerde bulunmuşsa bununla ilgili şeriye sicil defterlerine veya vakıf arşivlerine bakabilirsiniz. Şeriye defterlerinde veraset, evlenme, boşanma gibi durumlar hakkındaki bilgilere ulaşabilirsiniz. Buradaki bilgiler diğer kayıtlara göre daha kesindir. Vakıf defterleri ise Osmanlı Arşivlerinde ya da Vakıflar Arşivi Genel Müdürlüğü’nde bulunabilir. Bu defterlerde vakıflardan toprak veya dükkan kiralayan insanların bilgileri yer alıyor. Çünkü o zaman kiralayan kişiler öldüğünde vakıflara mirasçılık belgesi getiriliyordu. Eğer şu anda da aktif olan vakıf sahibi bir ailenin üyesiyseniz soyunuz aslında bellidir ve bulmanız kolaydır. Osmanlı Arşivlerini dolaşmanıza gerek kalmaz.

Şeriye sicilleri ve vakıf arşivlerinden de yeterli bilgiye ulaşamadıysanız sıra Temettuat Defterlerine geliyor. Bu defterler, köy ve bucak gibi yerlerin kayıtlarına ulaşmanızı sağlıyor. Bu defterler Osmanlı Devleti zamanında vergilendirme için tutuluyordu ve defterlerde ailelerin ev, tarla vb. mal varlıklarının kayıtları ve getirisinin ne kadar olduğu gibi bilgiler yer alıyordu. Ancak Karadeniz, Akdeniz ve Ege Bölgesi gibi tarıma elverişli yerlerin defterlerine ulaşmak kolayken, Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin defterlerine ulaşmak oldukça zor. Bunun haricinde Bulgaristan ve Yunanistan’da da detaylı defterler ve kayıtların olduğu biliniyor.

Osmanlı arşivinde bu defterlerin haricinde yüzlerce kaynak ve defter daha vardır. Her birinden soyla ilgili ufak da olsa bilgilere ulaşılabilir ancak bu profesyonellik gerektiren, çok zorlu ve uzun sürecek bir iştir. Ama eğer vaktiniz varsa, araştırmaya meraklıysanız ve kültürel anlamda da bir şeyler öğrenmeye niyetliyseniz zevkli bir çalışma da olabilir sizin için. Geçmişe dair birçok bilgi ile karşılaşabilirsiniz. Son olarak, bu araştırmayı yaparken unutmamanız gereken en önemli şey ailenizin göç etmemiş olması ve de aile lakabının değişmemiş olmasıdır. Aksi halde çalışmanız yarıda kalır.

Etiketler: , , , , , , ,

Bu yazı için 1 yorum yapıldı:

  1. Affan dedi ki:

    Merhaba ben affan soyumun nereye dayandığını merak ediyorum

Yorum Yaz

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.