E – Devlet | Giriş | Kapısı | Şifresi

UNESCO Nedir? Açılımı Nedir? UNESCO Dünya Miras Listesi

Birleşmiş Milletlere bağlı olarak çalışan bir kuruluş olan UNESCO, uluslararası alanda eğitim, kültür ve sanat faaliyetleri yürüten bir sivil toplum örgütüdür. UNESCO, gerekli araştırmalar yaparak bu faaliyetlerin nasıl daha etkin hale getirileceği ve dünya üzerinde yaşayan her bireyin aynı şartlardan eşit olarak yararlanması için çalışmalar yapar. Aynı zamanda dünya kültürü için önemli olan yapıları ve alanları belirler.

UNESCO Nedir?

UNESCO’nun açılımı “United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization” şeklindedir. Bu kelime grubu dilimize “Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu” olarak çevrilir. İkinci Dünya Savaşı devam ederken Müttefikler Eğitim Bakanları Konferansı’nda (CAME) bir araya gelen ülkeler, savaşın ardından yeni bir eğitim sistemine ihtiyaç olduğuna dair karara varmışlardır. Konferansta alınan kararlar neticesinde Birleşmiş Milletler, 1-6 Kasım 1945 tarihleri arasında, Londra’da eğitim ve kültür ile ilgilenecek bir kurumun kurulması için toplanmıştır. Savaşın son günlerine doğru yapılan bu toplantıya 44 ülkenin temsilcileri katılmıştır. Toplantıya katılanlar kurumun amacını “insanlığın entelektüel ve ahlaki dayanışmasını” sağlayarak tekrar bir dünya savaşı çıkmasının önüne geçmek olarak belirlemişlerdir. Bu konferansın sonunda UNESCO, 37 ülkenin kararıyla resmi olarak kurulmuştur. 16 Kasım 1945 günü ise UNESCO Kuruluş Sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşme 4 Kasım 1946 yılında da yürürlüğe girmiştir.

UNESCO’nun Görevleri Nelerdir?

UNESCO görevleri arasında en temel hedef, dünya barışını sağlayamaya yönelik çalışmalar yapmaktır. Bu hedefi isminde de yer alan ögeler doğrultusunda sağlamaya çalışır. Kuruluşun mantığı, dünya barışına giden yolun doğru eğitimden ve fırsat eşitliğinden geçtiği düşüncesidir. Kuruluşun çalışma prensipleri arasında cinsiyet, dil, etnik grup ve din gibi faktörlere bakılmaksızın her bir bireyin eşit şartlardan yararlanması vardır. Görevlerini sıralayacak olursak;

  • Sürdürülebilir eğitim politikaları ile eğitimden yoksun kalan bölgelerde çalışmalar yaparak kalkınma hedeflerini eğitim ile desteklemek
  • Kültürel varlıkların korunması için çalışmalar yapmak ve dünya kültür mirası için önemli olan eserleri belgelemek
  • Toplumun her kesiminin kültürel faaliyetlerden eşit derecede yararlanmasını sağlamak
  • Doğa, sosyal ve beşeri bilimler konularında çalışmalar yapmak ve yapanları desteklemek

UNESCO Ne İş Yapar?

UNESCO, çalışma yaptığı her ülkede yasalar çerçevesinde eğitim, kültür ve sanat faaliyetleri yürütür. UNESCO’nun faaliyet alanlarıyla ilgili konularda yüksek lisans ve doktora eğitimi alan kişilere burs verir. Kitle iletişim araçlarını kullanarak toplumun bilinçlenmesi adına yayınlar yapar. Doğal ve tarihi kültürel mirasları korumak için incelemeler yaparak korunması gereken alanları belirler. Ulusal arenalarda sosyal yapıyı da değerlendirerek eğitim ve kültür alanlarında eksiklikleri tespit eder. Uluslararası arenada ise milletler arası ilişkilerin güçlendirilmesi için çalışır, gerektiği noktalarda barışı sağlamak adına faaliyet gösterir.

UNESCO Türkiye

Türkiye, UNESCO’ya kurulduğu günden bu yana üyedir. Üye ülkelerde UNESCO Komisyonları bulunur. Komisyonların işleyiş biçimleri ve faaliyet gösterecekleri alanlar, UNESCO Kuruluş Sözleşmesi’nde yer alır. Türkiye’de ise UNESCO Türkiye Milli Komisyonu, UNESCO çalışmalarını sürdürme anlamında tek yetkili kuruluştur. Komisyon gerek bakanlıklar gerekse kamu ve özel kurumlar veya sivil toplum kuruluşları ile birlikte çalışır.

UNESCO ve Atatürk

UNESCO’nun 27 Kasım 1978 tarihinde Paris’te düzenlenen 20. Genel Kurul Toplantısı’nda, 1981 yılının Atatürk Yılı olmasına karar verilmiştir. UNESCO, Atatürk için verdiği bu kararda doğumunun 100. yılı olması da etkilidir. Bu yıl içerisinde Atatürk’ün düşüncelerini, kişiliğini ve yaptıklarını anlatmak için çeşitli etkinlikler organize edilmiştir. Aynı yılın 5 Ocak günü Türkiye Büyük Millet Meclisi’nden yapılan bir açıklama ile Atatürk yılı ile ilgili bir duyuru yapılır. Çeşitli kurum ve kuruluşlar Atatürk yılı olmasından dolayı birlikte çalışmalar yaparlar. UNESCO Genel Merkezi’nde ise yıl boyu sergiler ve etkinlikler düzenlenir.

UNESCO Dünya Miras Listesi

“Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme” uyarınca yapılan çalışmalar, UNESCO’nun en çok bilinen faaliyetleri arasındadır. 17 Ekim-21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te düzenlenen UNESCO 17. Genel Konferansı’nda kabul edilen bu sözleşmeye göre uygarlık için önemli olan doğal ve kültürel alanların belirlenerek korunmaya alınmasına karar verilmiştir. Türkiye ise 1983 yılında bu sözleşmenin taraflarından birisi olmuştur. Dünya üzerinde toplan 1092 miras alanı bulunur. Bu alanlardan 845’i kültürel, 209’u doğal ve 29’u ise hem doğal hem kültürel yani karma alanlardır. Ülkemizde ise toplam 18 miras alanı bu listede yer alır.

  • Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (1985)
  • İstanbul’un Tarihi Alanları (1985)
  • Göreme Millî Parkı ve Kapadokya (1985 – Karma Miras Alanı)
  • Hattuşa: -Hitit Başkenti (1986)
  • Nemrut Dağı (1987)
  • Hieropolis-Pamukkale (1988 – Karma Miras Alanı)
  • Xanthos-Letoon (1988)
  • Safranbolu Şehri(1994)
  • Truva Arkeolojik Alanı (1998)
  • Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi (2011)
  • Çatalhöyük Neolitik Alanı (2012)
  • Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu (2014)
  • Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı (2014)
  • Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı (2015)
  • Efes (2015)
  • Ani Arkeolojik Alanı (2016)
  • Aphrodisias (2017)
  • Göbekli Tepe (2018)

Dünya Mirası Geçici Listesi

Dünya Mirası Listesi ana ve geçici liste olarak iki kategoride değerlendirilir. Geçici listede bulunan alanlar, listeye girmesi için öneri yapılan ancak henüz sürecin kesinleşmediği miraslardır. Asıl listeye girecek alanlar bu listeden seçilir. Geçici liste, önemli kültürel ve doğal alanların saptanması açısından da bir envanter niteliği görür. Türkiye’den de bu geçici listede toplam 77 miras alanı yer alır. Geçici listede yer alan alanların 73’ü kültürel, 2’si karma ve 2’si doğal alan niteliği taşır.

UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi

UNESCO aynı zamanda toplumların gelişimine katkıda bulunan ve yıllar boyunca yaşayan kültürel değerleri de listeleyerek “Somut Olmayan Kültür Mirası Listesi” oluşturmuştur. Toplumların beslenmesinde, yapılarının oluşmasında bu soyut mirasların önemi büyüktür. Kültürümüzden bu listeye giren ögeler ise şunlardır:

  • Meddahlık Geleneği (2008)
  • Mevlevi Sema Törenleri (2008)
  • Âşıklık Geleneği (2009)
  • Karagöz (2009)
  • Nevruz (Azerbaycan, Hindistan, İran, Kırgızistan, Özbekistan ve Pakistan ile ortak dosya (2009) (2016 yılında dosya Afganistan, Azerbaycan, Hindistan, Irak, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Pakistan, Tacikistan ve Türkmenistan katılımı ile genişletilmiştir)
  • Geleneksel Sohbet Toplantıları (Yaren, Barana, Sıra Geceleri ve diğer, 2010)
  • Alevi-Bektaşi Ritüeli Semah (2010)
  • Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali (2010)
  • Geleneksel Tören Keşkeği (2011)
  • Mesir Macunu Festivali (2012)
  • Türk Kahvesi ve Geleneği (2013)
  • Ebru: Türk Kâğıt Süsleme Sanatı (2014)
  • İnce Ekmek Yapımı ve Paylaşımı Geleneği: Lavaş, Katrıma, Jupka, Yufka (Azerbaycan, İran, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye ile ortak dosya) (2016)
  • Geleneksel Çini Sanatı (2016)
  • Bahar Bayramı Hıdırellez (Makedonya ile ortak dosya) (2017)
  • Dede Korkut-Korkut Ata Mirası: Kültürü, Efsaneleri ve Müziği (Azerbaycan ve Kazakistan ile Ortak Dosya, 2018)

BİR YORUM YAZIN

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.